Waarom frisdrank eigenlijk prikt
Dat scherpe, tintelende gevoel in je mond wanneer je een slok frisdrank neemt, komt niet alleen door de bubbels die tegen je tong tikken. Het echte prikgevoel ontstaat vooral door een chemische reactie in je mond. In koolzuurhoudende dranken zit namelijk opgeloste koolstofdioxide. Een deel daarvan reageert met water tot koolzuur. Dit koolzuur prikkelt bepaalde zenuwreceptoren op je tong en in je mondslijmvlies, waardoor je hersenen het ervaren als een licht branderig of tintelend gevoel.
Dit betekent dat zelfs als de meeste zichtbare bubbels uit je glas verdwenen zijn, de drank nog steeds kan prikken zolang er genoeg koolzuur is opgelost. De combinatie van mechanische prikkeling door de laatste kleine belletjes en de chemische prikkel van het koolzuur zorgt samen voor dat kenmerkende gevoel dat veel mensen zo verfrissend vinden.
Wat er gebeurt als je de fles opent
In een gesloten fles frisdrank staat de koolstofdioxide onder druk. Daardoor kan er veel meer gas in de vloeistof opgelost blijven dan normaal. Zodra je de dop opendraait, valt de druk plots weg en wil het gas ontsnappen. De opgeloste koolstofdioxide vormt dan belletjes die naar boven stijgen. Dit is het moment waarop je vaak een sisgeluid hoort en een schuimlaagje ziet ontstaan. Hoe kouder de frisdrank is, hoe beter het gas opgelost blijft en hoe rustiger de bubbels vrij komen.
Hoe bubbels in frisdrank ontstaan
De bubbels die je ziet, zijn kleine pakketjes koolstofdioxidegas die uit de vloeistof ontsnappen. Dit proces begint al in de fabriek, waar frisdrank onder hoge druk met koolstofdioxide wordt verrijkt. Zonder deze extra druk zou maar een klein beetje gas oplossen en zou de drank nauwelijks bruisen. De producent bepaalt zo niet alleen hoeveel bubbels er ontstaan, maar ook hoe sterk de prik uiteindelijk aanvoelt in je mond.
Waarom belletjes altijd ergens aan vastzitten
Bubbels ontstaan zelden zomaar in het midden van de vloeistof. Ze beginnen meestal op kleine oneffenheden in het glas of rond minieme stofdeeltjes. Deze plekken werken als kiempunten waar het gas als eerste samenklontert. Daarna groeien de belletjes tot ze groot genoeg zijn om los te laten en omhoog te bewegen. Daarom zie je in een glas vaak vaste lijnen van opstijgende bubbels langs de wand of vanaf het bodemoppervlak.
Wat temperatuur en schudden met de prik doen
Hoe warmer de frisdrank, hoe minder goed koolstofdioxide in de vloeistof blijft opgelost. Bij hogere temperatuur ontsnapt het gas sneller en verlies je sneller prik. Een ijskoude frisdrank behoudt daarom langer zijn koolzuur en bubbels. Schud je de fles, dan ontstaan er overal kleine luchtbelletjes en wordt het gas gedwongen om sneller vrij te komen. Wanneer je de fles daarna opent, kan het koolstofdioxide explosief ontsnappen, waardoor de drank kan gaan overstromen.
Is prik slecht voor je tanden en gezondheid
Koolzuur maakt frisdrank licht zuur, en veel frisdranken bevatten daarnaast ook andere zuren en suiker. Deze combinatie kan je tandglazuur aantasten als je er vaak en langdurig kleine slokjes van drinkt. Het is daarom verstandig om frisdrank te beperken, liever in één keer op te drinken dan de hele dag door te nippen, en je mond tussendoor te spoelen met water. Voor je lichaam is vooral de suiker en eventuele toevoegingen een aandachtspunt. Het prikgevoel zelf is op zich niet schadelijk, maar gaat meestal samen met ingrediënten die je met mate wilt gebruiken.
